Институт

Чоршанбе, 24 Декабр 2025

Мероси фарҳангӣ-таърихӣ ҳамчун пояи ҳувияти миллӣ ва сиёсати давлатӣ дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон

ниёзбеков давлат – мудири шуъбаи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии

Институти илмҳои гуманитарии ба номи Б. Искандарови амит

Мероси фарҳангӣ-таърихӣ ҳамчун пояи ҳувияти миллӣ ва сиёсати давлатӣ дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон

Дар ҷаҳони муосир, ки бо суръат гирифтани равандҳои ҷаҳонишавӣ ва дигаргуншавиҳои фарҳангӣ тавсиф меёбад, масъалаи ҳифз ва нигоҳдошти мероси фарҳангӣ-таърихӣ аҳамияти стратегӣ касб мекунад. Дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон бахши «Дар бораи мероси фарҳангӣ-таърихӣ» ҷойгоҳи хос дорад, зеро дар он фарҳанг на ҳамчун соҳаи дуюмдараҷаи ҳаёти ҷамъиятӣ, балки ҳамчун пояи худшиносии миллӣ, устувории маънавӣ ва пайдарҳамии таърихии давлат баррасӣ мегардад.

Президенти кишвар таъкид менамояд, ки бедорсозии хотираи таърихӣ омили калидии таҳкими эҳсоси миллӣ дар миёни шаҳрвандон, бахусус ҷавонон мебошад, зеро ояндаи миллат ва давлатдорӣ аз онҳо вобаста аст. Бо ин роҳ, мероси фарҳангӣ-таърихӣ ба зумраи самтҳои афзалиятноки сиёсати давлатӣ ворид мегардад.

Яке аз андешаҳои марказии матни таҳлилшаванда робитаи ногусастании хотираи таърихӣ бо тарбияи насли наврас мебошад. Президент таваҷҷуҳро ба он равона месозад, ки маҳз ҷавонон ба дарки амиқи решаҳои фарҳангӣ, анъанаҳо ва арзишҳои халқи худ ниёз доранд. Хотираи таърихӣ дар ин замина на танҳо дониши гузашта, балки роҳнамои ахлоқӣ ва манбаи ватандӯстӣ маҳсуб меёбад.

Чораҳои давлатӣ дар самти рушди зерсохтори фарҳангӣ, аз ҷумла сохтмон ва навсозии садҳо иншооти фарҳангӣ дар даҳ соли охир, аз татбиқи амалии ин ғоя гувоҳӣ медиҳанд. Фарҳанг дар Паём ҳамчун муҳити зиндаи ташаккули шахсият, завқи бадеӣ ва масъулияти шаҳрвандӣ муаррифӣ мешавад.

Дар Паём ба натиҷаҳои мушаххаси сиёсати давлатӣ дар соҳаи фарҳанг таваҷҷуҳи ҷиддӣ зоҳир шудааст. Ба истифода додани 150 иншооти фарҳангӣ ва таъмиру азнавсозии 350 муассисаи дигар хусусияти низоммандии равиши давлатро дар рушди фарҳанг таъкид менамояд. Аҳамияти рамзии махсус сохтмони Театри миллии Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе мебошад, ки ба 35-солагии Истиқлоли давлатӣ бахшида шудааст ва пайванди фарҳангро бо марҳилаҳои таърихии давлатдорӣ нишон медиҳад.

Паҳн гардидани осори бунёдӣ — китоби «Тоҷикон»-и академик Бобоҷон Ғафуров ва достони безаволи «Шоҳнома»-и Абулқосими Фирдавсӣ ба таври ройгон маънои амиқ дорад, зеро ин асарҳо рамзи хотираи миллӣ, худшиносии таърихӣ ва ваҳдати маънавии мардум мебошанд.

Баёни муҳими Президент он аст, ки мероси таърихӣ ва фарҳангӣ «шиносномаи халқи бостонии тоҷик» мебошад. Дар ин ибора фаҳмиши фарҳанг ҳамчун рамзи ҳувият ва нишондиҳандаи қадимият, асолат ва саҳми миллат дар тамаддуни ҷаҳонӣ ҷамъбаст мегардад.

Ҳамзамон дар Паём масъалаҳои мушкил низ матраҳ мешаванд, аз ҷумла набудани қонуни махсус дар соҳаи бостоншиносӣ, дар ҳоле ки қисми зиёди мероси фарҳангии кишварро ёдгориҳои бостонӣ ташкил медиҳанд. Ин ҳолат зарурати тақвияти минбаъдаи заминаҳои ниҳодии ҳифзи арзишҳои таърихӣ-фарҳангӣ ва масъулияти давлатро дар нигоҳдории онҳо таъкид менамояд.

Мавзӯи эътирофи байналмилалии мероси фарҳангии Тоҷикистон дар матни Паём ҷойгоҳи махсус дорад. Ба Феҳристи ҷаҳонии ЮНЕСКО ворид гардидани ёдгориҳои бостонии Хуттали қадим ҳамчун дастоварди муҳим ва далели арзиши баланди фарҳангии мероси таърихии кишвар арзёбӣ мегардад.

Эътирофи шаҳри Панҷакент ҳамчун шаҳри ҷаҳонии ҳунармандӣ ва ҷашнгирии солгарди Робияи Балхӣ саҳми халқи тоҷикро дар фарҳанг ва таърихи маънавии инсоният нишон медиҳад. Дар ин замина мероси фарҳангӣ ба унвони абзори муҳими муколамаи байналмилалӣ ва фарҳангшиносии дипломатӣ баррасӣ мешавад.

Инчунин ба шахсияти Борбади Марвазӣ, ки яке аз поягузорони фарҳанги касбии мусиқӣ эътироф шудааст, таваҷҷуҳи хос зоҳир мегардад. Пешниҳоди ворид намудани номи ӯ ба феҳристи чеҳраҳои барҷастаи фарҳангии ЮНЕСКО талоши давлатро барои муаррифии сазовори саҳми тамаддуни тоҷик дар рушди фарҳанги ҷаҳонӣ нишон медиҳад.

Дар Паём ғояи пайдарҳамии тамаддуни ориёӣ ва арзишҳои инсонгароёнаи он ба таври равшан ифода ёфтааст. Ёдоварӣ аз усулҳои бостонии «андешаи нек, гуфтори нек ва кирдори нек» пояи ахлоқии мероси фарҳангиро таъкид менамояд, ки он на танҳо мероси таърихӣ, балки роҳнамои маънавии ҷомеаи муосир маҳсуб меёбад.

Идҳои миллӣ — Наврӯз, Меҳргон, Сада ва Тиргон — ҳамчун таҷассумгари ғояҳои инсонгароёна, эҳтиром ба табиат, меҳнат ва суннатҳои давлатдорӣ муаррифӣ мешаванд. Моҳияти онҳо аз доираи расму ойинҳо берун рафта, рӯҳу ҷавҳари маънавии халқи тоҷикро шакл медиҳанд.

Яке аз унсурҳои муҳими Паём пешниҳодҳои стратегӣ оид ба таъсиси Маркази тамаддуни ориёӣ ва Маркази байналмилалии Наврӯз дар шаҳри Душанбе мебошад. Ин тарҳҳо рамзи талоши ниҳодисозии хотираи фарҳангӣ, мутобиқсозии он ба талаботи замони муосир ва таъмини интиқоли он ба наслҳои оянда мебошанд.Ҷалби муассисаҳои илмӣ ва лоиҳавӣ ба таҳияи консепсияи ин марказҳо аз равиши ҳамгироёна шаҳодат медиҳад, ки ба пайвастани анъанаҳои таърихӣ, мероси меъморӣ ва қарорҳои муосири шаҳрсозӣ асос меёбад.

Таҳлили бахши «Дар бораи мероси фарҳангӣ-таърихӣ»-и Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон имкон медиҳад, ки чунин хулосаҳо бароварда шаванд:

Аввалан, мероси фарҳангӣ-таърихӣ ҳамчун омили калидии ҳувияти миллӣ ва устувории маънавии ҷомеа баррасӣ мегардад.

Дуюм, сиёсати давлатӣ дар соҳаи фарҳанг хусусияти низомманд ва ҳадафманд дошта, ҳам ҳифзи мерос ва ҳам воридсозии фаъоли онро ба муҳити таълимӣ ва иҷтимоӣ фаро мегирад.

Сеюм, мероси фарҳангӣ ҳамчун абзори эътирофи байналмилалӣ ва муколамаи фарҳангӣ арзёбӣ шуда, мавқеи Тоҷикистонро дар ҷомеаи ҷаҳонӣ таҳким мебахшад.

Чорум, ба масъулияти насли имрӯз дар ҳифз ва интиқоли арзишҳои маънавӣ ба наслҳои оянда таваҷҷуҳи махсус зоҳир мегардад.

Бо ин тартиб, Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон як консепсияи мукаммал ва амиқан андешидашудаи мероси фарҳангӣ-таърихиро ҳамчун пояи рушди миллӣ, ваҳдати маънавӣ ва пайдарҳамии таърихии халқи тоҷик ташаккул медиҳад. Татбиқи иқдомҳои дар Паём зикршуда далели равшани қадимияти фарҳанги тоҷикон ва саҳми арзишманди онҳо дар тамаддуни ҷаҳонӣ мебошад.

Муфассал ...

Сешанбе, 23 Декабр 2025

Як соли руйдодҳои таърихию фарҳангии кишвар!

Тоҳир Садоншоев - Нозири калони кадрҳои Институти илмҳои гуманитарии ба номи Б.Искандарови АМИТ

Як соли руйдодҳои таърихию фарҳангии кишвар!

Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон соли 2025-ро барои мардуми шарифи Тоҷикистон ва давлати соҳибистиқлоли тоҷикон боз як соли таърихӣ номиданд.

Бешак, соли сипаришаванда аз чанд ҷиҳат барои миллати мо ва кулли сокинони Ҷумҳурӣ таърихӣ ба шумор меравад. Пеш аз ҳама, дар ин сол дастовардҳое бузург дар самтҳои сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоӣ ба даст оварда шудаанд. Барои мисол, аниқ гардидани сарҳади давлатӣ бо кишварҳои ҳамсоя – ҷумҳуриҳои Қирғизистон ва Узбекистон аз зумраи он дастовардҳои сиёсие мебошанд, ки барои амнияти оммаи мардуми мо ва мардумони кишварҳои ҳамсоя аҳаммияти махсус дорад.

Дар ин сол, 10 декабр зимни иҷлоси 20-уми Кумитаи байниҳукуматии мероси фарҳанги ғайримоддии ЮНЕСКО дар ш. Деҳлии Нав номинаи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон “Фарҳанги суманакпазӣ” қабул шуда он ба Феҳристи мероси фарҳанги ғайримоддии ЮНЕСКО ворид гардид. Ин сана аз муҳимтарин ҳодисаҳои фарҳангии мо аст, ки аҳаммияти ҷаҳонӣ пайдо намуд. Инчунин, ташкили 700-солагии шоири бузурги Шарқ - Ҳофизи Шерозӣ дар Женева ва таҷлили бузургдошти ӯ дар Душанбе бо иштироки намояндагони мамлакатҳои гуногун аз он дигар ибтикороти фарҳангӣ мебошанд, ки дар соли 2025 амалӣ гардиданд.

Ва аз ҳама муҳим, соли 2025 дари даромадро ба муҳимтарин санаи сиёсии давлати мо – 35-умин солгариди Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон боз мекунад.

Ҳамаи ин ибтикорот бо ташаббус ва роҳнамоиҳои Пешвои муаззами миллат амалӣ шуда истодаанд.

Назр афкандан ба таърихи начандон тӯлонии истиқлолияти кишвар нишон медиҳад, ки дар тули 34 соли Истиқлолияти мамлакат ва 28 соли Ваҳдати миллӣ мардуми сарбаланди тоҷик маҳз бо раҳнамоии Пешвои муаззами миллат ба пешравиҳои назаррас ноил гардид. Заминаро барои ин пешравиҳо сулҳу ваҳдат, амониву осоиштагӣ фароҳам овардаст, ки аз муҳимтарин амалҳои Сарвари давлат ба шумор меравад. Дар он давлате, ки сулҳу амонӣ набошад пешравӣ дар он ҷо дида намешавад. Аммо дар солҳои басо вазнин, яъне солҳои 1990, бо ҳукми тақдир ва амри Яздон ба бахти мо - мардуми азияткашида ба сари қудрат марди ҷонфидое омад, ки зиндагӣ ва тақдири мардуми тоҷикро куллан тағйир дод ва номи миллати тоҷикро дар тамоми саёраи замин машҳур гардонд. Ин марди худодод тавонист мардуми парокандаи тоҷикро аз тамоми гӯшаву канори дунё ба диёрашон ҷамъ оварад.

Мо мардуми сарбаланди тоҷик хушбахт ва сарфароз ҳастем, ки чунин Сарварро ба мо худованд ато намудааст. Дар ин бора суханҳо зиёданд ва ҳар як шаҳрванди кишвар онҳоро бо беҳтарин суханон сабт ва иншо мекунад. Шоирон тавсифи хизматҳои Пешворо бо олитарин тавсифҳо анҷом медиҳанд ва барои мисол, шоир Муҳиддин Пайшанбезода дар як рубоӣ ин мазмунро чунин ҷо додаст:

Андар тани миллати куҳан ҷон омад.

Бо ҳукми қазо ва амри Яздон омад.

Аз баъди ҳазор соли навмедиҳо

Сомонии нав ба тахти Сомон омад.

Оре! Ин суханҳои шоири ширинкалом ҳақиқатан дуруст ва ҳақ ҳастанд. Мо агар ба вазъи ҳозира ва гузашта назар афканему онҳоро муқоиса кунем, мебинем, ки мардуми тоҷик бо ин марди худодод ба чи пешравиҳо ва тарақиёт ноил шуд.

Дар соли 2025 дар худи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон амнияти мардум аз ҳарсола бештар таҳким ёфта, шукуфоии ҳаматарафа таъмин гардид. Бо дастгирии бевоситаи Пешвои муаззами миллат дар қаламрави Виллоят ва худи шаҳри Хоруғ чандин биноҳои баландошиёна, корхонаҳои саноатӣ, мактабҳои таҳсилоти умумӣ, роҳҳо, пулҳои мошингузар ва нақбҳо ба истифода дода шуда, садҳо мушкилии мардумро осон намуданд. Ҳамасола Пешвои муаззами миллат дар паёмҳои худ ба мардуми шарифи Тоҷикистон таъкид менамоянд, ки халқи тоҷик, асосан ҷавонон зиракии сиёсиро аз даст надода, фирефтаи расму русуми бегона нагарданд. Мо мардуми тоҷик таърихи ҳазорсолаҳо, фарҳанги бой, забон ва давлати соибистиқлоли худро дорем. Барои ҳамин мо бояд талош намоем, ки расму оини тоҷикона, сулҳу ваҳдат ва аминияти бадастовардаро аз даст надиҳем ва шукронаи сарзамини аҷдодӣ ва давлати миллӣ кунем.

Соли 2025 барои ҳамаи мо бо дастовардҳои гуногуни сиёсӣ, иқтисодӣ ва фарҳангӣ даромад ва баромадаистодааст. Боварӣ дорем, ки соли дигар ва солҳои ояндаро низ таҳти ҳидоятҳои хирадмандонаи Сарвари давлатамон бо дастовардҳои олӣ паси сар хоҳем кард.

Муфассал ...

Душанбе, 22 Декабр 2025

ҲИФЗ ВА МУАРРИФИИ МЕРОСИ ФАРҲАНГӢ ВА МАЪНАВӢ ДАР ПАЁМИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Қурбонхонова Нуриҷаҳон Мирасановна, номзади илмҳои филологӣ,

мудири шуъбаи фолклор ва адабиёти Бадахшони Институти илмҳои гуманитарии

ба номи академик Б.Искандарови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон

ҲИФЗ ВА МУАРРИФИИ МЕРОСИ ФАРҲАНГӢ ВА МАЪНАВӢ ДАР ПАЁМИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, ки 16 декабри соли ҷорӣ ироа гардид, ҳамчун ҳуҷҷати муҳими стратегӣ ва барномаи амалии рушди давлат дар ҳамаи соҳаҳо арзёбӣ мешавад. Дар паём самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии кишвар ба таври мукаммал ва муфассал таҳлил гардида, он барои ҷомеаи Тоҷикистон, мақомоти давлатӣ, ташкилотҳои ғайридавлатӣ, корхонаҳо ва кулли шаҳрвандон аҳамияти назарраси назариявӣ ва амалӣ дорад.

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, бо такя ба далелҳои мушаххас вазифаҳои калидии давлатро дар самтҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва сиёсати хориҷӣ муайян намуданд. Дар доираи сиёсати дохилӣ ба масъалаҳои муҳими рушди иқтисоди миллӣ, пешрафти соҳаи кишоварзӣ, таъмини амнияти иҷтимоӣ, ҳифз ва таҳкими арзишҳои фарҳанги миллӣ, инчунин таҳкими ваҳдати миллӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир гардидааст. Аз ин ҷост, ки Паёми Президенти кишвар на танҳо барои кормандон ва масъулони соҳаҳои гуногун, балки барои тамоми аҳолии мамлакат ҳамчун манбаи муҳими донишу маърифат ва роҳнамои амалӣ аҳамияти хос дорад.

Таваҷҷуҳ ба муҳтавои ин суханронӣ ва татбиқи амалии самтҳои муайянгардида метавонад ба таҳкими пояҳои демократӣ, таъмини рушди устувор ва ободонии Ватани азизамон мусоидат намояд. Дар ин замина, зарур мешуморем, ки ба яке аз нуқтаҳои муҳими ин Паём таваҷҷуҳи махсус зоҳир гардад.

Миллати тоҷик дорои таърих ва фарҳанги чандинҳазорсола буда, дар тӯли қарнҳо арзишҳои фарҳангиву таърихии худро ҳифз ва такомул дода, онҳоро ба наслҳои оянда интиқол намудааст. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҳамчун шахсияти хирадманду дурбин ва огоҳ аз таърихи пурғановат ва асолати арзишҳои маънавии миллати тоҷик, пайваста ба қадимият ва ғановати таъриху фарҳанги халқи тоҷик ишора менамоянд ва ҳамеша талош меварзанд, ки асолати таърихӣ ва мероси маънавии ин миллат дар арсаи ҷаҳонӣ муаррифӣ гардад. Дар ин замина, Сарвари давлат бо дақиқназарии хос ба арзиши бузурги ҷашнҳои бостонии ориётаборон, аз қабили Наврӯз, Меҳргон, Сада ва Тиргон, таъкид намуданд. Наврӯз ҳамчун ҷашне муаррифӣ мегардад, ки имрӯз мақоми байналмилалӣ касб намуда, ин амр далели эътирофи фарҳанги тоҷикон дар сатҳи ҷаҳонӣ ба шумор меравад. Ҷашнҳои Меҳргон, Сада ва Тиргон бошад, ҳамчун ойинҳое тавсиф мешаванд, ки ғояҳои инсондӯстӣ, эҳтиром ба табиат ва ҳамоҳангии инсон бо муҳитро таҷассум менамоянд. Ин ҷашнҳо дорои таърихи чандҳазорсола буда, аз як ҷониб, пайвандгари наслҳои имрӯза бо мероси фарҳангии аҷдодон маҳсуб меёбанд ва аз ҷониби дигар, робитаи мутақобилаи инсон ва табиат, ҳамчунин вобастагии инсон аз табиат ва таъсири инсон ба онро бозгӯ мекунанд. Маҳз ҳамин хусусиятҳо боис гардидаанд, ки ин ҷашнҳо, сарфи назар аз тағйироту бархӯрдҳои гуногуни сиёсиву иҷтимоӣ, дар тӯли ҳазорсолаҳо мақоми худро ҳифз намоянд. Яке аз омилҳои асосии пойдории онҳо дар он ифода меёбад, ки ин ҷашнҳо ба ягон дин, мазҳаб, миллат ё кишвар маҳдуд набуда, ҷашнҳои умуминсонӣ ва табиатмеҳвар ба ҳисоб мераванд. Асоси ин ойинҳоро арзишҳои башардӯстона ташкил медиҳанд, ки аз оғози ҳастии инсон то имрӯз ҳамсафари ӯ буда, дар тамоми давру замонҳо ҷузъи ҷудонопазири ҳаёти инсон маҳсуб мешаванд. Аз ҷониби дигар, ҷашнҳои мавсимӣ ҳамчун як мактаби фалсафӣ, ахлоқӣ ва инсонсозӣ арзёбӣ мегарданд, ки дорои суннат ва рамзҳои покизагӣ, оштӣ, эҳтиром ба калонсолон, кумак ба ниёзмандон, иттиҳод ва ягонагӣ буда, беҳтарин арзишҳои умумибашариро тарғиб менамоянд.

Ҷашни Наврӯз рамзи зиндашавӣ ва эҳёи табиат маҳсуб ёфта, инсонро ба покизагӣ, навсозӣ ва созандагӣ ҳидоят мекунад.

Меҳргон ҳамчун ҷашни шукргузорӣ аз меҳнати ҳалоли деҳқон ва неъматҳои табиат арзёбӣ шуда, ғояҳои ҳамдардӣ, дастгирии ниёзмандон ва эҳтиром ба калонсолонро таъкид менамояд.

Ҷашни Сада рамзи оташ, равшанӣ ва покизагӣ буда, гиромидошти гузашта ва умеди фардои дурахшонро таҷассум мекунад.

Тиргон бошад, ҳамчун ҷашни ҳосили тобистон, арзишҳои иттиҳод, ҳамбастагӣ ва шукргузориро тарғиб менамояд.

Маҷмӯи ин расму ойинҳои миллӣ дар ҷомеаи муосир ба таҳкими беҳтарин хислатҳои инсонӣ мусоидат намуда, ҳамчун манбаи устувории иҷтимоӣ ва арзишҳои пойдори маънавӣ хизмат мекунанд. Дар ин замина, гузаштагони мо низоми мукаммали таълимоти ахлоқию маънавиро ба вуҷуд овардаанд, ки ба талаботи ҳамаи давру замонҳо ҷавобгӯ буда, моҳияти он дар қолаби мафҳуми «пиндори нек, гуфтори нек, рафтори нек» таҷассум ёфтааст. Ин таълимот инсонро ба тарзи зиндагии пок, одилона, масъул ва созанда ҳидоят менамояд. Воқеан, ҳангоме ки андеша нек аст, гуфтор низ нек мегардад ва дар натиҷа рафтору амал низ хусусияти нек касб мекунад. Ба ин восита, инсон на танҳо шахсияти худро такмил мебахшад, балки дар ободии ҷомеа низ саҳми арзанда мегузорад. Ҳамзамон, ин арзишҳо барои тарбияи насли комил ва ташаккули ҷомеаи солим аҳамияти ниҳоят муҳим доранд. Агар ин меъёрҳои ахлоқию маънавӣ ба таври дуруст ба раванди тарбияи наслҳои имрӯз ва фардо ворид карда шаванд, онҳо метавонанд ҷомеаи солим, бофарҳанг ва масъулро ташаккул дода, идомаи тамаддуни миллӣ ва умумибашариро таъмин намоянд. Бо такя ба ҳамин арзишҳои асили миллӣ, Ҷаноби Олӣ, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, масъалаи таъсис ва бунёди «Маркази байналмилалии Наврӯз»-ро ба миён гузоштанд.

Бояд таъкид намуд, ки ин марказ пеш аз ҳама ҳамчун пойгоҳи муаррифии Наврӯз ба сифати ҷашни бостонии мардумони ориёинажод ва ойини дорои мақоми байналмилалӣ хизмат хоҳад кард. Ҳамзамон, Маркази байналмилалии Наврӯз барои ҳифз, эҳё ва омӯзиши илмии анъана ва суннатҳои наврӯзӣ заминаи устувор фароҳам оварда, арзишҳои миллии вобаста ба он барои насли ҷавон ва ҷомеаи ҷаҳонӣ муаррифӣ мегарданд.

Аз ҷониби дигар, фаъолияти Маркази байналмилалии Наврӯз ба таҳкими дӯстии халқҳо, густариши ҳамдигарфаҳмӣ ва тарғиби эҳтиром ба табиат мусоидат менамояд. Илова бар ин, таъсиси чунин марказ нуфузи Ҷумҳурии Тоҷикистонро дар арсаи байналмилалӣ боло бурда, кишварро ҳамчун яке аз марказҳои муҳими тамаддуни Наврӯз муаррифӣ хоҳад кард. Ҳамзамон, ин иқдоми арзишманд метавонад ба рушди сайёҳии фарҳангӣ мусоидат намуда, таваҷҷуҳи муҳаққиқон, пажӯҳишгарон ва сайёҳонро ба худ ҷалб намояд.

Илова бар ин, Ҷаноби Олӣ, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, дар Паёми имсола масъалаи таъсиси Конун ё Маркази тамаддуни ориёиро низ ба миён гузоштанд. Ин иқдоми арзишманд на танҳо ба бунёди як иншооти фарҳангӣ равона гардидааст, балки ҳамчун рамзи арҷгузорӣ ба мероси таърихӣ ва таҳкими худшиносии миллии тоҷикон маънидод мешавад. Маркази тамаддуни ориёӣ метавонад ҳамчун пули пайвандгари мероси ғании гузашта ва ҷомеаи муосир хизмат намуда, арзишҳои маънавии миллиро ба наслҳои оянда интиқол диҳад.

Бояд таъкид намуд, ки ташаббуси бунёди Маркази байналмилалии Наврӯз ва Конуни тамаддуни ориёӣ гувоҳи таваҷҷуҳи ҷиддии роҳбарияти олии кишвар ба ҳифз, омӯзиш ва рушди таърих ва фарҳанги миллӣ мебошад.

Ҳамзамон, Ҷаноби Олӣ бо таъкид бар он ки «амалӣ гардидани иқдомоти зикршуда далели раднопазири таъриху фарҳанги беш аз шашҳазорсолаи миллати тоҷик хоҳад буд», ба равшанӣ нишон доданд, ки ташаббус ва иқдомоти амалӣ, аз қабили ҳифз ва эҳёи ҷашнҳои миллӣ, бунёди марказҳои фарҳангӣ ва муаррифии арзишҳои таърихиву маънавӣ дар сатҳи байналмилалӣ, далели воқеӣ ва раднопазири мавҷудияти тамаддуни ғании миллати тоҷик мебошанд. Ба ибораи дигар, таърих ва фарҳанги тоҷикон на танҳо дар манобеи хаттӣ, балки тавассути амал, осори моддиву маънавӣ, суннатҳо ва эътирофи ҷаҳонӣ исбот ва тасдиқ мегарданд.

Дар маҷмӯъ, Маркази байналмилалии Наврӯз ва Конуни тамаддуни ориёӣ на танҳо биноҳои фарҳангӣ мебошанд, балки рамзи худшиносӣ, ифтихори миллӣ ва пайванди фарҳангҳо маҳсуб меёбанд. Ин муассисаҳо барои ҳифз ва интиқоли мероси ниёгон, ҳамчунин арзишҳои инсондӯстона дар ҷаҳони муосир нақши муҳим доранд. Ҳамзамон, иқдомоти фарҳангӣ ва таърихӣ ҳамчун воситаи муҳимми ҳифзи ҳувияти миллӣ дар замони ҷаҳонишавӣ хизмат намуда, амалишавии онҳо ба насли ҷавон имконият фароҳам меорад, ки худро вориси тамаддуни бузург эҳсос намояд, аз он ифтихор кунад ва барои ҳифз ва рушди он талош намояд.

Ин марказҳо заминаи устувор фароҳам меоранд, ки мероси бой ва арзишманди ориёиро ҳифз ва эҳё намоянд, ҳамзамон онҳоро ба таври илмӣ ва тарбиявӣ ба насли имрӯзу оянда омӯзонда, интиқол диҳанд. Бо ин роҳ, Ҷумҳурии Тоҷикистон метавонад ҳамчун кишвари дорои тамаддуни бостонӣ ва мероси фарҳангии ғанӣ дар арсаи байналмилалӣ муаррифӣ гардад ва нақши муҳим ва таъсирбахши худро дар таърихи башарият бо равшанӣ ва воқеият нишон диҳад. Ин раванд ҳамчунин барои тақвияти худшиносии миллӣ, эҳтиром ба арзишҳои маънавӣ ва густариши ҳамкории фарҳангӣ бо ҷомеаи ҷаҳонӣ заминаи воқеан устувор мегузорад.

Муфассал ...

wrapper