ГУЗОРИШ АЗ ҶАЛАСАИ ШӮРОИ ОЛИМОНИ ИНСТИТУТИ ИЛМҲОИ ГУМАНИТАРИИ БА НОМИ АКАДЕМИК Б. ИСКАНДАРОВИ АКАДЕМИЯИ МИЛЛИИ ИЛМҲОИ ТОҶИКИСТОН

ГУЗОРИШ АЗ ҶАЛАСАИ ШӮРОИ ОЛИМОНИ ИНСТИТУТИ ИЛМҲОИ ГУМАНИТАРИИ БА НОМИ АКАДЕМИК Б. ИСКАНДАРОВИ АКАДЕМИЯИ

МИЛЛИИ ИЛМҲОИ ТОҶИКИСТОН

 Дар Института илмҳои гуманитарии ба номи академик Б. Искандарови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ҷаласаи навбатии Шӯрои олимон доир гардид. Дар рӯзномаи ҷаласа масъалаҳои муҳими фаъолияти илмӣ-ташкилӣ, ҷараёни таҳқиқоти бунёдӣ ва бахусус, масъалаҳои муҳими кадрӣ мавриди баррасӣ ва таҳлили амиқ қарор гирифтанд.

 Яке аз бандҳои асосии ҷаласаро масъалаи ҷобаҷогузории кадрҳои роҳбарикунанда ва тақвияти ҳайати илмии муассиса ташкил дод. Раиси Шӯрои олимон д. и. филол, Қаландариён Ҳ. С. таъкид намуданд, ки сиёсати кадрӣ дар Институт пеш аз ҳама ба мақсади фароҳам овардани шароити мусоид барои рушди касбии олимон ва омода намудани мутахассисони сатҳи баланд нигаронида шудааст.

 Дар ин робита, нахуст масъалаи аз вазифаи муовини директор оид ба илм ва таълим озод гардидани Некушоева Шаҳло Саиднуридиновна мавриди баррасӣ қарор гирифт. Мавсуф бо хоҳиши худ ва ба мақсади тамаркузи комил ба фаъолияти таҳқиқотӣ, анҷом додани корҳои ниҳоии эҷодӣ ва омодагии ҳамаҷониба барои ҳимояи рисолаи доктории худ аз ин мансаб канор рафт. Раиси Шӯрои олимон саҳми арзишманди Ш.С. Некушоеваро дар рушди равандҳои таълимӣ ва илмии муассиса тайи солҳои фаъолияташ баланд арзёбӣ намуда, ба ӯ дар ҷодаи кашфиёти нав ва ҳимояи муваффақонаи рисолаи илмияшон комёбиҳо таманно намуданд.

 Ҷиҳати таъмини давомнокии идоракунии илмӣ ва пешбарии нақшаҳои стратегии муассиса, номзадии доктори илмҳои филологӣ Абдулназарзода Абдулназар Абдулқодир ба вазифаи муовини директор оид ба илм ва таълим пешниҳод гардид. Тибқи талаботи низомнома, раванди овоздиҳии пинҳонӣ сурат гирифт. Аъзои Шӯрои олимон бо назардошти таҷрибаи ғании илмӣ, малакаҳои ташкилотчигӣ ва дастовардҳои назарраси пажӯҳишӣ номзадии мавсуфро якдилона ҷонибдорӣ намуданд. Дар натиҷа, Абдулназарзода Абдулназар Абдулқодир ба ин вазифаи масъул интихоб гардид.

 Раиси Шӯрои олимон д. и. филол,, директори Институт Қаландариён Ҳ. С. зимни суханрониашон қайд намуданд, ки ин тағйироти кадрӣ ба мақсади таҳкими низоми идоракунии илм, вусъат бахшидани робитаҳои байналмилалӣ ва баланд бардоштани сатҳи таълим дар аспирантураву докторантура (PhD) амалӣ мешавад. Аз муовини нави илмӣ талаб карда шуд, ки ба масъалаи ҷалби ҷавонон ба илм, сифати нашри мақолаҳо дар маҷаллаҳои бонуфузи байналмилалӣ ва назорати қатъии корҳои илмӣ-тадқиқотӣ таваҷҷуҳи хос зоҳир намоянд. Шӯрои олимон изҳори боварӣ намуд, ки таҷрибаи А. Абдулназарзода ба рушди минбаъдаи илмҳои гуманитарӣ дар вилоят ва ҷумҳурӣ такони ҷиддӣ хоҳад бахшид.

 Пас аз эълони натиҷаҳои интихобот, коллективи муассиса муовини нави директорро бо ин масъулияти нав табрику таҳният гуфта, ба Абдулназар Абдулқодир саломатии бардавом ва неруи тозаи эҷодӣ таманно намуда, ҳамзамон ба Некушоева Шаҳло Саиднуридиновна барои заҳматҳои шабонарӯзиаш ҷиҳати рушди Институт изҳори сипос намуданд.

 Тамоми масоили дар ҳар як Шурои олимон баррасигардида барои фаъолияти самараноки Института илмҳои гуманитарӣ нигаронида мешаванд.

МАҲИФИЛИ ХИРАД ДАР ИНСТИТУТИ ИЛМҲОИ ГУМАНИТАРИИ БА НОМИ АКАДЕМИК Б. ИСКАНДАРОВИ АМИТ

МАҲИФИЛИ ХИРАД ДАР ИНСТИТУТИ ИЛМҲОИ ГУМАНИТАРИИ БА НОМИ АКАДЕМИК Б. ИСКАНДАРОВИ АМИТ

29 апрели соли 2026 дар толори Институти илмҳои гуманитарии ба номи академик Б. Искандарови АМИТ, дар доираи нақшаи чорабиниҳо бахшида ба 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, маҳфили илмиву адабии «Хирад» таҳти унвони «Ҷилои истиқлол дар оинаи шеъри Лаълҷубаи Мирзоҳасан» бо шукӯҳу шаҳомати хос ва дар фазои гарму хотирмон баргузор гардид.

Ин маҳфил на танҳо як нишасти адабӣ, балки таҷассуми эҳтиром ба сухан, фарҳанг, истиқлол ва арзишҳои маънавии миллат буд. Зеро маҳз Истиқлоли давлатӣ ба фарҳангу адабиёти тоҷик неруи тоза бахшида, барои эҳёи худшиносии миллӣ, гиромидошти мероси маънавӣ ва арҷгузорӣ ба шахсиятҳои эҷодкор заминаи мусоид фароҳам овард.

Чорабиниро директори Институти илмҳои гуманитарии АМИТ Қаландариён Ҳ.С. бо сухани ифтитоҳӣ оғоз намуда, дар бораи ҷойгоҳи адабӣ ва маънавии Шоири халқии Тоҷикистон, номзади илмҳои филология Лаълҷубаи Мирзоҳасан андешаҳои арзишманд баён кард. Ӯ таъкид намуд, ки ашъори шоир ойинаи равшани истиқлол, худогоҳии миллӣ, муҳаббат ба Ватан ва садоқат ба арзишҳои инсонӣ буда, дар тарбияи маънавии ҷомеа, бахусус насли ҷавон, нақши муассир дорад.

Сипас, Лаълҷубаи Мирзоҳасан бо суханронии самимӣ ва қироати ашъори дилнишину пурэҳсоси худ ба маҳфил рангу таровати тоза бахшид. Сухани шоир, ки аз меҳри Ватан, дарди замон, зебоии инсон ва рӯҳи истиқлол сарчашма мегирад, ба дилҳои ҳозирин таъсири амиқ гузошт. Ӯ ҳамчунин аз таҷрибаи эҷодии худ ёдовар шуда, дар бораи нақши адабиёт дар бедории фикрӣ ва маънавии ҷомеа андешаҳои ҷолиб баён намуд.

Дар ҷараёни маҳфил донишҷӯёни Донишгоҳи давлатии Хоруғ бо қироати шеърҳои пурмазмуни шоир фазои чорабиниро боз ҳам зебову рӯҳбахш гардониданд. Қироати онҳо бо эҳсоси баланди ватандӯстӣ, самимият ва завқи адабӣ сурат гирифта, нишон дод, ки осори Лаълҷубаи Мирзоҳасан дар миёни насли ҷавон низ ҷойгоҳи хос дорад.

Дар идомаи чорабинӣ олимону муҳаққиқон ва аҳли адаб бо маърӯзаҳои пурмуҳтаво баромад намуда, паҳлуҳои гуногуни эҷодиёти шоирро мавриди таҳлилу баррасӣ қарор доданд. Дар суханрониҳо масъалаҳои инъикоси арзишҳои миллӣ, васфи Ватан, ҷойгоҳи истиқлол дар ташаккули ҷаҳонбинии эҷодии шоир, забони бадеӣ, образофаринӣ ва вижагиҳои ҳунарии ашъори ӯ мавриди таваҷҷуҳи хос қарор гирифтанд.

Ҳамчунин, донишҷӯён ва дӯстдорони адабиёт порчаҳои дигар аз ашъори шоирро бо маҳорати баланд қироат намуда, маҳфилро ба як базми воқеии сухану маърифат табдил доданд. Ҳар қироат бо самимият ва эҳтиром ба сухани шоир садо дода, фазои толорро саршор аз эҳсоси ифтихор, меҳри Ватан ва зебоишиносӣ мегардонид.

Дар фарҷоми маҳфил миёни ҳозирин ва Шоири халқии Тоҷикистон суолу ҷавоби ҷолиб сурат гирифт. Иштирокчиён доир ба эҷодиёт, таҷрибаи зиндагӣ, илҳом, рисолати шоир ва ҷойгоҳи адабиёт дар ҷомеаи муосир саволҳои гуногун пешниҳод намуданд. Ин гуфтугӯ ба маҳфил самимияти бештар бахшида, робитаи зиндаи шоирро бо хонандагону дӯстдорони сухан боз ҳам равшантар намуд.

Ҳамзамон, аз ҷониби дӯстдорони адабиёт пешниҳод гардид, ки дар шабакаҳои иҷтимоӣ саҳифаи вижае барои нашри ашъори устод таъсис дода шавад, то насли наврас ва доираи васеи хонандагон аз ганҷинаи пурғановати эҷодиёти ӯ бештар баҳра бардоранд.

Маҳфили илмиву адабии «Хирад» дар умум ба як рӯйдоди хотирмони фарҳангӣ табдил ёфта, бори дигар нишон дод, ки сухани асил, шеъри ватандӯстона ва андешаи созанда дар таҳкими худогоҳии миллӣ ва боло бурдани маърифати ҷомеа нақши бузург доранд.

КОНФЕРЕНСИЯИ ИЛМӢ-АМАЛӢ ДАР ИНСТИТУТИ ИЛМҲОИ ГУМАНИТАРИИ БА НОМИ АКАДЕМИК Б. ИСКАНДАРОВИ АМИТ

КОНФЕРЕНСИЯИ ИЛМӢ-АМАЛӢ ДАР ИНСТИТУТИ ИЛМҲОИ ГУМАНИТАРИИ

БА НОМИ АКАДЕМИК Б. ИСКАНДАРОВИ АМИТ

Бахшида ба чорабиниҳои ҳафтаи илм дар толори Институти илмҳои гуманитарии ба номи академик Б. Искандарови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон 10 апрели соли 2026 конференсияи илмӣ-амалӣ бахшида ба таҳлили фаъолияти илмии 35 солаи доктори илмҳои филологӣ Охонниёзов Варқа Дустович таҳти унвони «Нақш ва саҳми олим дар рушди филологияи муосир ва таҳқиқи мероси арзишманди фарҳанги миллӣ» бо шукӯҳу шаҳомати хоса баргузор гардид.

Боиси қаноатмандӣ ва сипоси амиқ аст, ки Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ҳамеша ба рушди илм, дастгирии муҳаққиқон ва қадршиносии аҳли дониш таваҷҷуҳи махсус зоҳир менамояд. Хосса, ба Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, доктори илмҳои иқтисодӣ, академики АМИТ Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт барои чунин дастгириҳои пайваста ва арҷгузорӣ ба хизматҳои арзандаи олимон изҳори миннатдории самимӣ баён мегардад. Маҳз бо чунин муносибати эҳтиромомез устод Охонниёзов Варқа Дустович дар Рӯзи илм бо ифтихорнома қадрдонӣ карда шуд, ки ин нишонаи равшани таваҷҷуҳ ба заҳмати илмӣ ва мақоми аҳли маърифат мебошад.

Конференсия бо сухани ифтитоҳии директори Институти илмҳои гуманитарӣ, доктори илмҳои филология Қаландариён Ҳоким Сафар оғоз гардид. Ӯ бо эҳтиром ва самимияти хос ҳозиринро бо фаъолияти илмӣ-тадқиқотии олим ошно намуда, аз саҳми арзишманду мондагори ӯ дар рушди илми филология, омӯзиш ва таҳқиқи мероси илмию адабии тоҷикон ёдовар шуд. Ҳамчунин таъкид гардид, ки профессор Охонниёзов дар тарбияи насли ҷавони муҳаққиқон ва густариши ҷаҳонбинии илмӣ нақши муҳим ва таъсиргузор доштааст. Зикр шуд, ки Варқа Дустович аз ҷумлаи донишмандони барҷастаи замони худ ба шумор рафта, бо андешаи амиқ, нигоҳи дақиқи илмӣ ва эҳтиром ба меъёрҳои зебоишиносӣ тавонистааст ҷойгоҳи осори бадеиро дар низоми таърихии адабиёт равшан муайян намояд ва миёни арзишҳои воқеӣ ва тасодуфӣ фарқ гузорад.

Сипас, муовини Раиси Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон Фурқати Ҳукумат аз номи муовини Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси ВМКБ Мирзонабот Алишер Худобердӣ паёми табрикотиро ироа намуд. Дар он хизматҳои шоистаи устод Охонниёзов дар пешрафти илму маориф ва тарбияи кадрҳои ҷавон баланд арзёбӣ гардида, аз суханони Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иқтибос оварда шуд. Қайд гардид, ки миллати тоҷик бо тамаддуни ғании таърихӣ ва анъанаҳои устувори илмпарварӣ маъруф буда, чунин шахсиятҳо, мисли устод Охонниёзов Варқа, идомадиҳандаи ин суннати арзанда мебошанд. Ҳамчунин зикр шуд, ки ашъори пурмазмуни ӯ, ки саршор аз ифтихори миллӣ ва худшиносӣ аст, дар ҷашнҳои фарҳангӣ, аз ҷумла дар ҷашни Наврӯз дар кишвари дӯст - Ӯзбекистон низ садо додааст.

Дар идомаи конференсия доктори илмҳои филология, профессори Донишгоҳи миллии Тоҷикистон Сатторзода Абдунабӣ бо маърӯзаи худ таҳти унвони «Марди маънӣ ва тафаккури тафсирии адабӣ» суханронӣ намуд. Ӯ бо эҳтиром ва самимият таъкид кард, ки устод Охонниёзов нахустин нафарест, ки дар адабиётшиносии тоҷик ба таври илмӣ собит намудааст: рамзи рангҳои сафед, сиёҳ, сурх, сабз, зард, кабуд ва омезиши онҳо танҳо ҷузъи зиндагии рӯзмарраи мардум нест, балки дар тафаккур, эътиқодоти динӣ ва мероси адабии тоҷикон ҷойгоҳи амиқу пурмаъно дорад. Зикр гардид, ки чунин таҳқиқоти арзишманд барои дарки жарфтари ҷаҳонбинии ориёитаборони бостон ва шинохти беҳтари заминаҳои рушди тафаккури миллӣ аҳаммияти калон дорад.

Ҳамчунин, доктори илмҳои филология, профессори кафедраи назария ва таърихи адабиёти Донишгоҳи байналмилалии забонҳои хориҷии Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода Исрофилниё Шарифмурод Раҳимзода дар мавзуи «Ҷавонмарди накусират ва муҳаққиқи равандҳои адабӣ» суханронӣ карда, шахсияти илмӣ ва инсондӯстонаи устодро ҳамчун намунаи ибрат барои ҷавонон арзёбӣ намуд. Ӯ таъкид кард, ки яке аз самтҳои муҳими фаъолияти илмии профессор омӯзиши адабиёти Бадахшон ва фарҳангу суннатҳои мардуми он мебошад. Ба гуфти профессор, Охонниёзов Варқа Дустович барои баррасии ҳамаҷонибаи мавзуъ ҳамеша ба сарчашмаҳои аслӣ рӯ оварда, решаҳои таърихии масъалаҳоро амиқ таҳлил менамояд.

Профессори Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ, доктори илмҳои филология Солеҳов Шамсиддин Аслидинович дар мавзуи «Муҳаққиқи тавонои адабу фарҳанги Бадахшон» баромад намуда, саҳми назарраси устодро дар омӯзиши фарҳанги минтақа ва рушди адабиёти маҳаллӣ таъкид кард. Маърузачӣ зикр намуданд, ки таҳқиқоти илмии Охонниёзов ҳамеша бо навоварӣ, истифодаи манобеи тоза ва сатҳи баланди илмӣ фарқ мекунанд.

Абдулназарзода А.А., доктори илмҳои филология, дар мавзуи «Шеъри муаллифии маҳализабон дар таҳқиқи устод Варқа Охонниёзов» сухан гуфта, аҳамияти пажӯҳишҳои устодро дар шинохти осори шоирони маҳаллӣ ва эҳёи мероси адабӣ муҳим арзёбӣ намуд. Зикр гардид, ки таҳқиқоти устод Варқа Дустович дар бораи шеъри помиризабон аз марҳилаи дарёфти дастнависҳо то нашри аввалин маҷмуаҳо маълумоти муфассал ва арзишманд фароҳам меорад.

Дар идома, Охонниёзов Абдураҳмон, номзади илмҳои филология ва мудири шуъбаи матншиносӣ ва нашри мероси хаттии Маркази шарқшиносӣ ва мероси хаттии АМИТ, бо маърӯзаи «Ҷоми илҳомро ба дастам дод ӯ» баромад намуда, аз нақши устод дар ташаккули ҷаҳонбинии илмии худ ёдовар шуд. Абдураҳмон Дустович бо эҳсоси самимӣ таъкид кард, ки устод барояш на танҳо роҳнамо дар илм, балки намунаи олии инсондӯстӣ, садоқат ва фарҳанги муошират мебошад.

Ҳамчунин, табрикоти ректори Донишгоҳи давлатии шаҳри Хоруғ ба номи М. Назаршоев доктори илмҳои сиёсӣ, досент Комилбек Амид Ёрбек қироат гардида, дар он барои саҳми устод дар тарбияи шогирдон ва рушди илми ватанӣ изҳори сипос намуд.

Аз номи Директори Маркази шарқшиносӣ ва мероси хаттии АМИТ Раҳматкарим Давлатов низ паёми табрикотӣ ироа гардида, дар он фаъолияти пурарзиш, саҳми арзанда ва дастовардҳои назарраси илмии профессор Охонниёзов Варқа бо эҳтироми хоса ва қадрдонии баланд арзёбӣ карда шуд.

Дар фарҷоми конференсия иштирокчиён бо эҳтироми хоса аз фаъолияти пурсамари илмӣ, ахлоқи ҳамида ва хислатҳои неки инсонии профессор Охонниёзов Варқа ёдовар шуда, ӯро ҳамчун шахсияти барҷастаи илму фарҳанги тоҷик арзёбӣ карданд ва барояш сиҳатмандӣ, умри дароз ва муваффақиятҳои нави эҷодӣ орзу намуданд.

КОНФЕРЕНСИЯИ ҶУМҲУРИЯВИИ БАХШИДА БА РӮЗИ ИЛМ

КОНФЕРЕНСИЯИ ҶУМҲУРИЯВИИ БАХШИДА БА РӮЗИ ИЛМ

Бо ибтикори ва ташаббуси бевоситаи Раиси муҳтарами ВМКБ Мирзонабот Алишер Худобердӣ ва дастгириҳои Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон доктори илмҳои иқтисодӣ, академики Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт бори нахуст чорабинии ҷумҳуриявӣ бахшида ба рӯзи илм дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон аз чониби Институти илмҳои гуманитарии ба номи академик Б. Искандаров ва Институти биологии Помири ба номи академик Х. Юсуфбекови дар ҳамкорӣ бо Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ВМКБ таҳти унвони «Иқтидори зеҳнии минтақаҳои баландкӯҳ: илм, ҷомеа ва моделҳои рушди устувор» баргузор гардид.

Конференсияро директори Институти илмҳои гуманитарӣ, доктори илмҳои филологӣ Қаландариён Ҳоким Сафар ифтитоҳ намуда, қайд карданд, ки рӯзи илм ҷашне нест, ки бо як рӯз ҷамъбаст шавад. Балки барои ниҳодҳои илмӣ ин оғози ҷашне аст, ки 365 рӯзи гузаштаро баррасӣ менамояд ва барои 365 рӯзи оянда барномарезӣ мекунад. Мавсуф дар суханронии худ бо истинод ба дастуру ҳидоятҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, аҳамияти рушди илму маориф ва таҳкими иқтидори зеҳниро барои пешрафти устувори ҷомеа таъкид намуд. Қайд гардид, ки ҳамоҳангсозии тадқиқотҳои назариявӣ ва татбиқи онҳо дар амалияи сиёсати иҷтимоӣ ва фарҳангӣ барои ташаккули тафаккури миллӣ муҳим мебошад.

Сипас, Муовини якуми Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон муҳтарам Мирзонабот Алишер Худобердӣ суханронӣ намуда, ташрифи меҳмононро ба маркази вилоят шодбош гуфтанд. Раиси вилоят бо истинод ба сиёсати маорифпарваронаи Пешвои миллат нақши дастгирии ташаббусҳои илмӣ, рушди неруи зеҳнӣ ва татбиқи барномаҳои давлатиро дар минтақаҳои кӯҳӣ махсус таъкид сохтанд.

Дар бахши илмии ҳамоиш олимони маъруфи кишвар бо маърӯзаҳои пурмуҳтаво баромад намуданд:

Профессор Сатторзода Абдунабӣ дар мавзуи «Нақд ва адабиётшиносӣ дар даврони соҳибистиқлолӣ» суханронӣ намуда, таҳқиқоти назарию амалии адабиро дар таҳкими худшиносии миллӣ баррасӣ намуданд. Таъкид гардид, ки соҳибистиқлолии кишвар барои бознигарии куллӣ дар мероси адабии гузашта ва муосир заминаи мусоид фароҳам овард. Профессор Сатторзода ба масъалаи рӯй овардан ба меъёрҳои эстетикии миллӣ таваҷҷуҳ зоҳир намуда, саҳми сиёсати фарҳангии давлат дар эҳёи ҳувияти миллӣ тавассути нақди адабӣ ва таъсири он ба рушди насру назми муосир бо мисолҳои мушаххас таҳлил намуданд.

Профессор Абдурашитов Фозил Дустович масъалаи «Таҳқиқи таърихи Тоҷикистон дар даврони соҳибистиқлолӣ»-ро мавриди таҳлил қарор дода, аҳамияти ҳифзи мероси таърихиро дар равандҳои ҷаҳонишавӣ махсус қайд намуданд. Профессор Абдурашитов қайд намуданд, ки омӯзиши таърихи ватанӣ аз дидгоҳи нав ва дур аз таассубҳои гузашта ба таҳкими худшиносии миллӣ мусоидат мекунад. Ҳамчунин, таъсири равандҳои глобалӣ ба ҳифзи мероси таърихию фарҳангӣ баррасӣ гардид.

Доктори илмҳои филологӣ Охонниёзов Варқа нақши озмуни ҷумҳуриявии «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст»-ро дар тарбияи маънавии насли наврас баланд арзёбӣ намуд. Дар маърӯза нақши озмунҳои ҷумҳуриявӣ, бахусус «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст», дар эҳёи фарҳанги мутолиа миёни насли наврас таҳлил гардида, таъкид намуданд, ки китобхонӣ на танҳо раванди касби дониш, балки воситаи асосии ташаккули тафаккури интиқодӣ ва ахлоқи ҳамида мебошад. Таъсири мусбати ин иқдомҳои давлатӣ дар баланд бардоштани сатҳи саводнокии функсионалӣ ва омодасозии кадрҳои баландихтисоси оянда мавриди баҳси илмӣ қарор гирифт.

Доктори илмҳои филологӣ Қаландариён Ҳоким Сафар дар маърузаи худ таҳти унвони «Худованди ҷону хирад кист?», аҳамияти арзишҳои маънавии адабиёти классикиро дар тарбияи ахлоқии ҷомеа таҳлил намуданд. Мавсуф ба таҳлили шоҳбати маъруфи ҳаким Фирдавсӣ «Ба номи Худованди ҷону хирад» пардохта, ҷойгоҳи инсони соҳибхирад, ки на танҳо сарнавиштсози худ, балки молики ин дунё аст, арзёбӣ намуданд. Таҳлили мавзуъ дар атрофи дида баромадани нуқтаи назари Фирдавсӣ ва таҳлили худи муаллиф оид ба он сурат мегирад, ки қувваи воқеӣ дар донишу хиради инсон ва дар қобилияти ӯ барои тағйир додани ҷаҳон таҷассум меёбад.

Доктори илмҳои биологӣ Абдулназарзода Абдулназар Ғоибназар дар мавзуи «Асосҳои генографии таърих ва тамаддуни халқи тоҷик» баромад намуда, робитаи омилҳои табиӣ ва иқлимро дар ташаккули тамаддуни миллӣ бо далелҳои илмӣ собит сохтанд. Маърӯза дар меҳвари робитаи илмҳои табиатшиносӣ ва гуманитарӣ қарор дошта, муаллиф бо истифода аз маълумоти генографӣ ва биологияи популятсионӣ, таъсири муҳити ҷуғрофии кӯҳистонро дар ташаккули фенотипи миллӣ ва мутобиқшавии фарҳангии халқи тоҷик таҳлил намуданд.

Маърӯзаҳои пешниҳодшуда бо фарогирии ҷанбаҳои мухталифи илм, аз иқтисоду биология то таъриху адабиётшиносӣ, нишон доданд, ки иқтидори зеҳнии минтақаҳои баландкӯҳ захираи бузурги стратегӣ барои рушди устувори Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳсуб меёбад.

Дар фарҷоми конференсия зикр гардид, ки ин ҳамоиш дар рушди таҳқиқоти илмӣ ва ҳифзи мероси маънавию фарҳангии миллӣ нақши муассир хоҳад дошт. Иштирокчиён таъкид намуданд, ки татбиқи тавсияҳои пешниҳодшуда метавонанд ба рушди устувори минтақаҳои баландкӯҳ ва баланд бардоштани маърифати зеҳнии ҷомеа мусоидат намоянд.