Тошмамадова Фарзона - Ходими илмии шуъбаи фолклор ва адабиёти Бадахшони ИИГ АМИТ

Масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд

Тарбияи фарзанд аз падару модар оғоз аст,

Ояндаи равшанаш зери дасти онҳо соз аст.

   Паёми Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон чун ҳамасола муждаовар ва фараҳбахш аст. Дар он аз комёбиҳову дастовардҳои солонаи кишварамон дар ҳамаи самтҳо, аз ҷумла иқтисодиёт, маориф, иҷтимоиёт ва фарҳанг сухан рафтааст. Ин гузориш нақшаҳои стратегии пешбинӣ шударо барои баланд бардоштани сатҳу сифати зиндагии мардум муаррифӣ мекунад, ки он масъалаҳои таъсиси мактабҳои нави замонавӣ ва барномаҳои омӯзишии рақамӣ барои беҳтар кардани дастрасии ба таҳсилоти сифатнок, татбиқи лоиҳаҳои сармоягузорӣ барои рушди саноат ва кишоварзӣ, ки ба коҳиши сатҳи бекорӣ ва афзоиши даромади мардум мусоидат мекунанд. Инчунин тақвияти барномаҳои ҳифзи мероси фарҳангӣ, беҳдошти хизматрасониҳои тандурустиро дар бар мегиранд.

   Яке аз масъалаҳои муҳим ва ҳаётан муфиди ҷомеа ин таълиму тарбияи фарзандон аст, ки солҳои зиёд дар Паёмҳои солонаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон садо медиҳанд. Сарвари давлат бо таваҷҷуҳи беандоза ба соҳаи маориф, аз ҷумла аз навсозии муассисаҳои таълимӣ мувофиқ ба талаботи замон, бунёди иншооти нави таҳсилотӣ, омодасозии кадрҳои баландихтисос ва боло бурдани сатҳи забономӯзӣ аз қабили забони англисӣ ва русӣ дар муассисаҳои таълимӣ ибрози назар кардаанд.

   Дар ин замина таъкид гардид, ки нақши калидии падару модар дар тарбияи насли ҷавон наметавонад инкор шавад. Ҳамзамон, қайд кардан зарур аст, ки омӯзгорон ва аъзои ҷомеа низ дар таълиму тарбияи фарзандон набояд бетараф бошанд ва бо масъулияти худ дар ин раванд саҳми арзанда гузоранд.

   Пешвои миллат мухтарам Эмомали Рахмон дар хусуси дарёфт намудани кӯдакони дорои лаёқатҳои худододӣ ва дорои донишҳои мукаммали замони муосирро аз ҳар гушаву канори мамлакат ҷамъ карда, бо онҳо кору фаъолият намуд, то ки дар оянда аз ӯ як мутахассиси варзида барояд ва таъкид бар он доштанд, ки “Ба насли ҷавон бахилӣ накунем, онҳоро тарбия кунем, гулчин кунем. Дар кадом сатҳе набошанд – маҳал,ҷамоат, деҳа...”

   Албатта, мо бояд дар ҳамаи самтҳо садоқатмандона ва фидокорона дастгири насли наврас ва ҷавон бошем. Онҳоро бо донишу таҷриба роҳнамоӣ кунем, мададгорашон бошем, то дар оянда ба инсонҳои баору номус, содиқ ба халқу миллати худ табдил ёбанд ва барои давлати азизамон хизмат намоянд. Дар ин роҳ, масъулияти падару модар дар тарбияи фарзанд ҷойгоҳи аввалиндараҷа ва муқаддасро ишғол мекунад, зеро онҳо асоси тарбияи наслҳои оянда мебошанд.

   Лозим ба ёдоварист, ки оила муҳити нахустинест, ки дар он ҷаҳонбинӣ ва рафтору кирдори кӯдак шакл мегирад ва кӯдак пайваста дар тақлиди муносибатҳои аъзои оилаашон бо якдигар мебошад. Падару модар устодони нахустини фарзандонашон буда, тарзи муомилаи онҳо бо ҳамдигар ва бо дигарон, муомилаи онҳо бо ҷомеа барои кӯдакон намунаи ибрат мебошад. Меҳрубонӣ, ҳурмату эҳтиром, росткориву ростқавлӣ ва масъулиятшиносии кӯдак аз падару модар сарчашма мегирад. Дар ин бора Муҳаммад Ғаззолӣ чунин ақидаеро баён кардааст:

   “ Фарзанд амонат аст дар дасти падару модар ва дили фарзанд нафис асту нақшпазир, ҳар нақше, ки ба ӯ гузорӣ, чун мушк ба худ бигирад ва чун замин пок аст, ба саодати дину дунё расид, падару модар дар он савоб шарик бошанд. Агар тухми бадӣ афканӣ ва ӯро ба ҳолаш гузорӣ ва ба ҳарчӣ хоҳад, нишинад, ҳаргиз аз вай умеди некӣ макун.”

    Бояд зикр кард, ки дар боби 4 - уми Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд, моддаи 13 омадааст: “Падару модар, ки якҷоя ё ҷудо зиндагӣ мекунанд, дар таълиму тарбияи кӯдак ҳуқуқ ва уҳдадориҳои баробар доранд, ба истиснои ҳолатҳое, ки қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбинӣ намудааст.”

   Дар Паёми имсола Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо тамоми ҷиддият таъкид намуданд, ки таълиму тарбияи дуруст ва сифатноки насли ҷавон бояд дар маркази таваҷҷуҳи ҷомеа қарор гирад. Пешвои миллат зикр намуданд, ки дар ин раванд масъулияти падару модар ва омӯзгорон дар сатҳи баланд бояд бошад. Ҳар як шаҳрванд, хусусан волидон ва мураббиён, бояд ба пуррагӣ масъулияти худро дар таълиму тарбияи кӯдакон ҳис кунанд ва дар амал вазифаҳои муқаддаси худро иҷро намоянд, то ки насли оянда ба сифати шаҳрвандони бомаърифат ва масъулиятшинос тарбия ёбанд. Ин таъкид на танҳо барои рушди ҷомеа ва ояндаи миллат хеле муҳим мебошад.

   Ба ин маънӣ Пешвои миллат қайд карданд, ки “Мехоҳам ба падару модарон, омӯзгорон ва аҳли ҷомеа муроҷиат карда, бори дигар таъкид намояд, ки ба масъалаи нигоҳубин ва таълиму тарбияи дурусти фарзандон бо камоли масъулият муносибат намоянд”.

   Роҳбари давлат дар Паёми худ бо таъкид иброз доштанд, ки ба хондану соҳибкасб намудани насли наврас диққати ҷиддӣ ва пайваста равона кардан, яке аз муҳимтарин вазифаҳои зиндагии ҷонӣ ва ҷамъиятии ҳар яки мост. Ба хусус, падару модар бояд дар соҳибкасб намудани фарзандони худ бетараф набошанд ва бо масъулияти баланд ва иштироки фаъол саҳм гузор бошанд, ки насли ҷавон ба ҷомеаи муосир ва пешрафта хидмат кунад.

   Аз ин рӯ, моро зарур аст, ки дар ин замони пурталотум ва босуръати тараққиёти илму техника шароитҳои муносибу имкониятҳои васеъро барои насли наврас фароҳам оварем. Ба ин восита онҳо на танҳо аз дастовардҳои муосир ба хубӣ истифода мебаранд, балки таҳсилоти босифатро дар барномаҳои пешрафта ба даст оранд ва бо донишу малакаҳои навин ба рушди устувори ҷомеа саҳми арзишманд гузоранд. Дар ин раванд Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таъкид намуданд, ки “Мо ҷиҳати ҳалли масъалаҳои ҳаёти кӯдакон ва наврасону ҷавонон ва фароҳам овардани шароиту имкониятҳои боз ҳам беҳтари таҳсил ва кору фаъолият барои онҳо, яъне наслҳои ояндасози миллат ва Ватан минбаъд низ чораҷӯйӣ менамоем”. Падару модар вазифадоранд, ки ба фарзанд таърихи миллат, урфу одат, анъана, фарҳанг ва забонро омӯзонад. Арзишҳои миллӣ дар робита бо илмҳои муосир қодир ҳастанд, ки шахсияти мутавозин ва худшиносро ба камол расонад. Далели равшан он аст, ки ояндаи давлат ба насли босаводу ватандӯст вобастагии комил дорад.

   Ва муҳтарам Пешвои миллат иброз карданд, ки:

  “ Вақте наврасону ҷавонон бесавод мемонанд, ҷомеа ба таассубу хурофот ва ҷаҳолат гирифтор мешавад.”

   Масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзандон бузург ва ҳалкунанда аст, зеро онҳо асоси бунёди ҷомеаи дурахшон мебошанд. Фарзанди боадабу босавод, ки номбардори миллат мегардад, натиҷаи заҳматҳои пайвастаи падару модар ва омӯзгорон аст. Бо таълиму тарбияи дуруст, мо на танҳо фардои равшани фарзандонамонро месозем, балки ҷомеаро ба сўи ояндаи пур аз шодию нишот ҳидоят мекунем. Зеро ояндаи неки миллату давлат сахт ба тарбияи мо падарону модарон ва омӯзгорон вобаста аст. Мо бояд барои фарзандонамон ояндаеро созем, ки пур аз сулҳу салоҳ бошад.